Passieve bouw is extreem comfortabel wonen en kent nauwelijks stookkosten

Wie in een passief huis woont kent de vele voordelen; het is een woning die zo ontworpen is dat hij vrijwel geen actieve verwarming nodig heeft. De basisgedachte is niet dat je een enorm verwarmingssysteem installeert, maar juist dat je het warmteverlies zo extreem beperkt dat de warmte die al aanwezig is in huis voldoende wordt om het comfortabel te houden. Die warmte komt uit meerdere bronnen: zoninstraling, lichaamswarmte van bewoners, apparaten in huis en warmteterugwinning uit ventilatielucht. In een goed ontworpen passief huis kan dat al voldoende zijn om de binnentemperatuur stabiel rond ongeveer 20 °C te houden, zelfs wanneer het buiten koud is.

Bouwconstructie zorgt voor minimale warmteverlies

De kern van het concept zit dus in de gebouwschil. Dat betekent dat alles wat het binnenklimaat scheidt van de buitenlucht – muren, dak, vloer, ramen, deuren en aansluitingen – extreem goed geïsoleerd en luchtdicht moet zijn. In een gewone woning kan warmte op allerlei manieren ontsnappen: door slecht isolerende muren, door kieren bij kozijnen, door koudebruggen in de constructie en door ventilatie zonder warmteterugwinning. In een passief huis probeert men al die verliezen vrijwel te elimineren. De isolatie in wanden, dak en vloer is vaak aanzienlijk dikker dan in een standaard nieuwbouwhuis. In plaats van bijvoorbeeld 10 tot 14 centimeter isolatie zie je bij passieve bouw vaak 25 tot 40 centimeter isolatie, afhankelijk van het materiaal en de constructie.

Belangrijker nog dan de dikte is de continuïteit van de isolatielaag. In traditionele bouw ontstaan veel koudebruggen op plekken waar beton, staal of hout de isolatielaag onderbreekt. Dat zijn plekken waar warmte sneller naar buiten stroomt en waar ook condens en schimmel kunnen ontstaan. Bij een passief huis wordt dat vanaf het ontwerpstadium al aangepakt. Constructies worden zo ontworpen dat de isolatie rondom het gebouw vrijwel ononderbroken doorloopt. Denk aan speciale funderingsdetails, isolerende bevestigingen voor balkons en slimme aansluitingen rond kozijnen en dakranden.

De luchtdichtheid van de woning speelt eveneens een grote rol. In een standaard huis kan er ongemerkt veel lucht door kieren naar buiten ontsnappen. Die lucht neemt warmte mee. In een passief huis wordt de luchtdichte laag zorgvuldig aangebracht met folies, tapes en afdichtingen rond alle aansluitingen. Daarna wordt vaak een zogenaamde blowerdoortest gedaan waarbij het huis onder druk wordt gezet om te controleren of er nog luchtlekken zijn. Het doel is dat de woning vrijwel luchtdicht is, zodat warmte niet ongecontroleerd kan ontsnappen.

Omdat de woning zo luchtdicht is, wordt ventilatie volledig gecontroleerd geregeld via een mechanisch ventilatiesysteem met warmteterugwinning. Dat systeem voert gebruikte lucht af uit bijvoorbeeld keuken en badkamer en gebruikt de warmte uit die lucht om de verse buitenlucht voor te verwarmen. Daardoor blijft het binnenklimaat fris zonder dat je warmte verliest.

Ramen en schuifdeuren zijn bij passieve woningen een van de belangrijkste onderdelen. Glas is van nature een zwakkere schakel in de isolatieschil dan een goed geïsoleerde muur. Daarom worden meestal driedubbele beglazingen gebruikt met zeer lage warmtedoorgangswaarden. Tussen de glaslagen zit een edelgas zoals argon of krypton en de binnenzijde van het glas heeft een speciale coating die warmtestraling terug de ruimte in reflecteert. Hierdoor blijft de binnenruit warmer, waardoor je minder koudeval en condens krijgt.

Bij grote schuifdeuren is het technisch lastiger om dezelfde isolatiewaarde te halen als bij vaste ramen, omdat bewegende delen altijd kieren en mechanische toleranties hebben. Daarom worden bij passieve bouw vaak speciale hefschuifsystemen gebruikt met meerdere afdichtingen en zeer nauwkeurige profielen. Het glas is zwaar en de constructie van het kozijn moet dat kunnen dragen zonder vervorming. Ook de aansluiting op de vloer en de isolatielaag van de gevel moet zorgvuldig gebeuren zodat er geen koudebrug ontstaat.

Hout-aluminium kozijnen passen goed bij dit soort woningen omdat ze twee functies combineren. Aan de binnenkant zorgt het hout voor een goede isolatie en een warme uitstraling. Hout heeft van nature een lage warmtegeleiding, waardoor het bijdraagt aan de isolerende eigenschappen van het kozijn. Aan de buitenkant beschermt een aluminium bekleding het hout tegen regen, wind en uv-straling. Daardoor is het onderhoud minimaal en gaat het kozijn veel langer mee dan een volledig houten kozijn dat direct aan het weer wordt blootgesteld. De combinatie van hout en aluminium maakt het ook mogelijk om zeer stabiele kozijnprofielen te maken die geschikt zijn voor zware drievoudige beglazing.

Pladeko.nl realiseert passieve bouw

Een bedrijf zoals Pladeko kan in zo’n project vooral een rol spelen in het leveren en integreren van hoogwaardige gevelelementen. In passieve bouw is het namelijk niet alleen belangrijk dat ramen en deuren goede isolatiewaarden hebben, maar ook dat ze precies passen binnen het totale ontwerp van de gebouwschil. De positie van het kozijn in de muur, de aansluiting op de isolatie en de luchtdichting rond het frame bepalen voor een groot deel of de theoretische isolatiewaarde in de praktijk ook gehaald wordt.

Zo’n bedrijf kan helpen door kozijnen en schuifdeuren te leveren die al ontworpen zijn voor hoge isolatienormen, maar ook door technische details uit te werken voor de aansluiting op de gevelconstructie. Dat kan gaan om speciale montagekaders, isolerende stelkozijnen of aangepaste bevestigingsmethodes zodat de isolatielaag rond het kozijn niet wordt onderbroken. Bij passieve bouwprojecten is dat vaak een samenwerking tussen architect, aannemer en kozijnleverancier. Het doel is dat alle onderdelen van de gevel – isolatie, luchtdichting, glas en kozijnen – samen één thermisch geheel vormen.

Het praktische resultaat van een goed uitgevoerd passief huis is dat de woning extreem weinig energie nodig heeft voor verwarming. De binnentemperatuur blijft stabiel, tocht en koude straling bij ramen verdwijnen vrijwel en het binnenklimaat blijft constant door de gecontroleerde ventilatie. Daardoor voelt het comfort vaak heel anders dan in een traditioneel huis. De combinatie van dikke isolatie, luchtdichtheid, hoogwaardig glas en goed ontworpen kozijnen maakt dat het gebouw bijna als een thermosfles functioneert waarin warmte nauwelijks nog kan ontsnappen.